Sosyal medyada yaş doğrulama yönetmeliği çıktı: 1 Kasım'dan itibaren ne değişiyor?

Siber Güvenlik Başkanlığının hazırladığı “Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik” 10 Ekim 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlandı ve 1 Kasım 2026'da, kanundaki 15 yaş yasağıyla aynı gün yürürlüğe giriyor (m. 13). Yönetmelik 5651 sayılı Kanunun ek 4. maddesinin 7, 20 ve 25. fıkralarına dayanıyor (m. 3). Kanunun kendisini, yani 15 yaş yasağını, yaptırımları ve oyun platformlarına gelen yükümlülükleri önceki yazıda anlatmıştım. Bu yazı yalnız yönetmeliğin getirdiklerini ve açık bıraktıklarını ele alıyor.

Yaş nasıl doğrulanacak?

Sosyal ağ sağlayıcı, hesap açılırken kullanıcının yaşını yaş doğrulama belirteciyle doğrulamak zorunda (m. 6/2). Hüküm yalnız çocukları değil, hesap açan herkesi kapsıyor. Süreç şöyle işliyor (m. 7):

1. Kullanıcı e-Devlet'e kimliğini doğrulayarak girer ve Başkanlığın sunduğu çevrimiçi hizmetten bir belirteç üretir.
2. Belirteç yalnız iki bilgiyi taşır: kullanıcı 15 yaşını doldurmuş mu, doldurmuşsa 18 yaşını doldurmuş mu. Ad, kimlik numarası, platformdaki kullanıcı adı ya da kişiyi belirlenebilir kılan başka bir bilgi içermez.
3. Kullanıcı belirteci platforma kendisi yükler. Platform önce belirtecin Başkanlıkça üretildiğini teyit eder, sonra yaş grubunu okur. Belirteci yaş doğrulama dışında bir amaçla kullanamaz.

Yönetmeliğin genel ilkesi de aynı yönde: yaş doğrulamada kimlik tespiti yerine yalnız yaş eşiğini belirlemeye yarayan yöntemler kullanılacak (m. 5/3). Türkiye'de mukim olmayıp geçici olarak bulunanlar bu mekanizmadan muaf; onlar için Başkanlık, kimlik doğrulaması yapılmadan yalnız pasaport bilgisiyle üretilen istisnai bir belirteç veriyor (m. 7/d).

Belirteçle doğrulama bir kez yapılıyor, ama platformun denetimi orada bitmiyor. Hizmet sürdüğü sürece platform kendi belirleyeceği tekli ya da katmanlı yaş doğrulama yöntemlerini işletecek. Bir hesabın yaş aralığına aykırı kullanıldığına dair makul şüphe doğarsa hesap askıya alınacak ve ancak yeniden belirteçle doğrulama yapılınca açılacak (m. 6/3).

Mevcut hesaplara ne olacak?

Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce açılmış ve belirteçle doğrulanmamış bütün hesaplar, 31 Mart 2027'ye kadar en az bir kez belirteçle doğrulanacak (geçici m. 1). Hüküm yetişkinlerin hesaplarını da kapsıyor. Doğrulamanın sonucuna göre:

• 15 yaşını doldurmadığı anlaşılan çocuğun hesabı, kendisine bilgi verilerek kapatılır. Hesabın verileri, itiraz yoluna gidildiyse itiraz sonuçlandıktan sonra, gidilmediyse gecikmeksizin silinir.
• 15 yaşını doldurmuş çocuğun hesabı ayrıştırılmış hizmet kurallarına tabi olur.

15-18 yaş hesaplarında neler değişiyor?

Sosyal ağların çocuklara “ayrıştırılmış hizmet” sunma yükümlülüğü yeni değil; ek m. 4/7'ye 2022'de 7418 sayılı Kanunla girmişti. Ancak kanun bu hizmetin neyi kapsadığını hiç söylemedi ve dört yıl boyunca bunu dolduran bir düzenleme de çıkmadı. Yönetmelik ilk kez içeriği belirliyor (m. 8):

• Hesap varsayılan olarak gizli açılır ve herkese açık hale getirilemez (m. 8/5-b).
• Hesabın takipçi ve takip edilen listesini hesap sahibinden başkası göremez (m. 8/5-c).
• Çocuğa yalnız onun takip ettiği hesaplar mesaj gönderebilir ve mesajlarda “görüldü” bilgisi gösterilmez (m. 8/5-ç).
• Platform çocuğun hesabını telefon rehberiyle, e-posta adres defteriyle ya da başka uygulamalardaki arkadaş listeleriyle eşleştiremez. Bu yolla elde edilmiş veriler ve bunlardan üretilen öneri kayıtları gecikmeksizin silinir. Yalnız ebeveynin iletişim bilgisi, hesabın güvenliği ve ebeveyn denetimi için işlenebilir (m. 8/5-d).
• Çocuğun hesabı başkalarına, başkalarının hesabı da çocuğa takip için önerilemez. Platform arayüz tasarımıyla, bildirimle ya da tekrar tekrar izin isteyerek bu özelliklerin açılmasına yönlendiremez (m. 8/5-e).
• Çocuğun profil fotoğrafının, paylaşımlarının ve görsellerinin başkalarınca ekran görüntüsünün alınmasını önleyecek teknik tedbir alınır (m. 8/5-f).
• Canlı yayın özelliği sunulamaz (m. 8/5-g).
• Görsel içeriklerin kaydırma, dokunma ya da tıklamayla veya kendiliğinden art arda sunulduğu arayüz kullanılamaz. Yasak uygulamada, internet sitesinde ve diğer bütün arayüzlerde geçerli (m. 8/5-ğ).
• Hesap çocuğun davranışına göre kişiselleştirilemez; çocuğun verisi profillemeye ya da kişiselleştirilmiş ticari reklama konu edilemez (m. 8/5-h).
• Bağımlılık geliştirme etkisi doğurabilecek hizmet sunulamaz (m. 8/5-a).

Bunlara ek olarak platform bu hesaplarda yüksek düzeyde gizlilik ayarlarını varsayılan olarak uygulayacak, sözleşmeyi ve veri politikalarını çocuğun anlayacağı dille sunacak ve çocuğun gelişimine zarar verebilecek içerikleri azaltan filtre ve öneri ayarları kullanacak (m. 8/2-4). Alınan tedbirler platformun kendi sitesinde yayımlanacak (m. 8/6). Uygulamanın usul ve esaslarını belirleme yetkisi yine Başkanlıkta (m. 8/7).

Ebeveyn kontrol araçları neyi kapsıyor?

Kanun ebeveyn kontrolünde üç mekanizma sayıyordu: hesap ayarlarının kontrolü, ücretli işlemlerin ebeveyn onayına bağlanması ve kullanım süresinin izlenip sınırlandırılması. Yönetmelik bunlara ücretli işlemler için harcama limitini ve konum paylaşımına ilişkin bir mekanizmayı ekliyor (m. 9/3). Konum paylaşımında ebeveynin çocuğun konum paylaşmasını mı kapatacağı, yoksa çocuğun konumunu mu göreceği metinden açıkça anlaşılmıyor.

Araçları anne, baba ya da vasi gibi çocuk hakkında karar verme yetkisi olan kişiler kullanacak (m. 9/2). Araçlar Türkçe sunulacak, kolay bulunup etkinleştirilebilecek, farklı cihaz ve işletim sistemlerinde çalışacak; etkinleştirildiğinde çocuğa açıkça bildirilecek ve çocuk bunları ebeveynin bilgisi olmadan kapatamayacak. Yönetmelik ayrıca araçların çocuğun mahremiyetini orantısız biçimde ortadan kaldırmayacak, gözetimden çok iletişime dayanacak şekilde tasarlanmasını istiyor (m. 9/4). Ebeveyn kontrolü sunmak, platformu ayrıştırılmış hizmet yükümlülüğünden kurtarmıyor (m. 9/1).

Platformun kararına nasıl itiraz edilir?

Platform; yaş doğrulama sonucuna, hesabın askıya alınmasına ya da kapatılmasına ve ayrıştırılmış hizmet kapsamında uygulanan tedbirlere karşı Türkçe, ücretsiz ve erişilebilir bir başvuru ve itiraz yolu kurmak zorunda (m. 10). Bu yolun dört önemli güvencesi var:

• İtiraz tamamen otomatik sistemlerle incelenemez; anlamlı bir insan incelemesinden geçmesi gerekiyor.
• İtiraz sonuçlanana kadar hesabın içeriği ve kişisel verileri silinmez.
• Sonuç bildiriminde, karara karşı Başkanlığa şikayette bulunulabileceği ve yargı yoluna gidilebileceği yazılmak zorunda.
• Platform her yıl itiraz sayısını, kabul oranını ve ortalama sonuçlanma süresini Başkanlığa bildirecek ve kendi sitesinde yayımlayacak.

Bu yol, yaşı yanlış belirlenen bir çocuk için olduğu kadar, “makul şüphe” gerekçesiyle hesabı askıya alınan bir yetişkin için de önem taşıyor.

Uymayan platforma ne olur?

Yönetmelik yeni bir yaptırım getirmiyor; ek m. 4'teki küresel cironun yüzde üçüne kadar idari para cezası, reklam yasağı ve bant daraltma kademeleri uygulanıyor (m. 11/1). Bunları önceki yazıda anlatmıştım. Yönetmeliğin eklediği şey bir uyarı aşaması: yaptırımdan önce aykırılık platforma bildirilecek ve giderilmesi için makul bir süre verilecek. Yaptırım belirlenirken aykırılığın ağırlığı, süresi, etkilenen çocuk sayısı ve platformun iyi niyetli uyum çabası dikkate alınacak (m. 11/2-3).

Anayasa Mahkemesindeki dava ne durumda, yönetmeliğe dava açılabilir mi?

7578 sayılı Kanunun iptali ve yürürlüğünün durdurulması istemiyle Haziran'da Anayasa Mahkemesine başvurulmuştu. 10 Ekim itibarıyla Resmi Gazete'de bu davada verilmiş bir yürürlüğü durdurma ya da iptal kararı yok. Mahkeme ek m. 4/7'yi iptal ederse ya da yürürlüğünü durdurursa, yönetmeliğin bu fıkraya dayanan hükümleri de dayanaksız kalır.

Yönetmelik ayrıca kendi başına idari yargıda tartışılabilir. Ülke çapında uygulanan düzenleyici işlemlere karşı iptal davasına Danıştay ilk derece mahkemesi olarak bakar (2575 sayılı Kanun m. 24/1). Dava süresi 60 gündür ve Resmi Gazete'de ilanı izleyen günden başlar (İYUK m. 7/1, 7/4); buna göre son gün 9 Aralık 2026. Bu süre kaçırılsa bile, yönetmelik kişiye uygulandığında, örneğin hesap kapatıldığında, uygulama işlemiyle birlikte yönetmeliğin kendisine de dava açılabilir (İYUK m. 7/4).

Kullanıcılar, ebeveynler ve şirketler neye dikkat etmeli?

Kullanıcılar

• 1 Kasım'dan sonra açılacak her yeni hesap için e-Devlet'ten belirteç almak gerekecek. Mevcut hesaplar için son tarih 31 Mart 2027.
• Belirteç yalnız e-Devlet'te üretiliyor ve platformun kendi arayüzüne yükleniyor. “Yaşınızı doğrulayın” diyerek e-Devlet şifresi ya da kimlik bilgisi isteyen başka bir sayfa, mesaj ya da e-posta bu sürecin parçası değil.

Ebeveynler

• 15 yaşından küçük çocuğun hesabı doğrulama sırasında kapatılacak ve verileri itiraz yoksa gecikmeksizin silinecek. Çocuğun fotoğraflarını ve paylaşımlarını saklamak isteyen aile, hesabı doğrulamaya girmeden önce platformun veri indirme aracıyla yedek almalı.
• 15-18 yaş arasındaki çocuk için ebeveyn kontrolünde ayarların yönetimi, ücretli işlemlere onay ve harcama limiti, süre sınırı ve konuma ilişkin araçlar istenebilecek.

Şirketler

• Kullanıcıların içerik paylaştığı bir topluluk alanı işleten şirket, sosyal ağ tanımına girip girmediğine bakmalı. Yönetmelik Türkiye'den erişilebilen bütün yurt içi ve yurt dışı sosyal ağları kapsıyor (m. 2); erişim eşiği koymuyor.
• Tanıma giren şirket için 1 Kasım'a kadar yapılacak iş listesi uzun: belirteç entegrasyonu, 15-18 yaş için ayrı ürün davranışı, ebeveyn araçları, insan incelemeli itiraz yolu ve sitede yayımlanacak politikalar. Belirtecin teknik yapısını gösterecek rehberi Başkanlık hazırlayıp sağlayıcılarla paylaşacak (m. 12); rehber gelene kadar entegrasyonun ayrıntısı belirsiz.
• Reklam verenler için: 15-18 yaş kullanıcılara kişiselleştirilmiş reklam gösterilemeyecek, 15 yaş altı ise platformda hiç olmayacak. Gençleri hedefleyen kampanyaların hedefleme ayarları buna göre gözden geçirilmeli.

Değerlendirmem: yönetmelik neyi çözdü, neyi açık bıraktı?

Belirteç tasarımı iyi bir tercih. Önceki yazıda zayıf halkanın yaş doğrulama olduğunu, milyonlarca yetişkinin kimlik ya da yüz verisinin platformlara gitmesi riskini yazmıştım. Yönetmelik platforma yalnız yaş aralığını taşıyan bir belirteç gönderiyor ve platformun bunu başka amaçla kullanmasını yasaklıyor. Fransa Anayasa Konseyinin doğrulamanın güvencelerinin belirlenmediği yönündeki itirazına verilmiş bir cevap gibi duruyor. Ancak bu güvence kanunda değil yönetmelikte; Anayasa m. 20/3 kişisel verilerin korunmasının esas ve usullerinin kanunla düzenlenmesini istiyor ve yönetmelik yarın başka bir yönetmelikle değiştirilebilir.

Açık kalan iki kapı var. Birincisi devlet tarafı: belirteç e-Devlet girişiyle üretiliyor ve platform belirtecin Başkanlıkça üretildiğini teyit ediyor. Kimin ne zaman belirteç aldığının, teyidin hangi platformdan geldiğinin kayda geçip geçmeyeceği ve ne kadar saklanacağı yönetmelikte yazmıyor; teknik yapı yayımlanmamış bir rehbere bırakılmış. İkincisi platform tarafı: belirteçten sonra platform “kendi belirleyeceği” yöntemlerle yaş denetimine devam edecek. Yüz analizi ya da davranış analizi gibi, belirtecin önlemeye çalıştığı veri işlemeleri bu kapıdan geri dönebilir.

15-18 yaş kuralları kanunun çizdiği çerçeveyi aşıyor olabilir. Kanun yalnız “ayrıştırılmış hizmet” diyor. Canlı yayın yasağı, akış yasağı, ekran görüntüsü engeli ve mesajlaşma sınırı ise doğrudan yönetmelikle konuyor. Bunlar hem 15-18 yaş arasındaki gencin ifade ve haberleşme özgürlüğüne hem de platformun faaliyetine dokunan sınırlamalar ve Anayasa m. 13 sınırlamanın kanunla yapılmasını istiyor. “Ayrıştırılmış hizmet” gibi genel bir ifadenin bu kadar ayrıntılı yasaklara dayanak olup olamayacağı tartışılır. Bazı kurallar uygulamada da zorlanacak: kaydırarak art arda gösterim yasağı lafzen düz bir kronolojik akışı bile kapsıyor, ekran görüntüsü engeli tarayıcıda ya da ikinci bir cihazla çekilen fotoğrafta işlemiyor, “bağımlılık geliştirme etkisi doğurabilecek hizmet” ölçüsü ise belirsiz.

Geçici madde kanunla gerilim içinde. Kanuna göre 1 Kasım'dan itibaren 15 yaşından küçük çocuğa hizmet sunulamaz; kanunda mevcut hesaplar için bir geçiş süresi yok. Yönetmelik ise mevcut hesapları doğrulamak için 31 Mart 2027'ye kadar süre tanıyor ve bu süre içinde 15 yaş altı hesaplar fiilen açık kalabilir. Milyonlarca hesabın bir günde doğrulanamayacağı açık, bu yüzden süre makul. Ama bir yönetmeliğin kanundaki yükümlülüğü ertelemesi normlar hiyerarşisiyle bağdaşmaz. Bir yaptırım uyuşmazlığında platformun geçici maddeye dayanıp dayanamayacağı belirsiz; uyarı ve makul süre öngören m. 11/2 pratikte bu boşluğu kapatacak gibi görünüyor.

Bu yazı 10 Ekim 2026 itibarıyla durumu anlatıyor; Başkanlığın teknik rehberi ya da Anayasa Mahkemesi kararı çıkınca güncellenecek.

Süreç, süreler ve sık sorulanlar: Bilişim hukuku ve KVKK sayfası