Kim, hangi sorunla gelir?
Şirketler ve mükellefler
- Vergi incelemesi sonunda vergi ve ceza ihbarnamesi tebliğ edildi; uzlaşma, indirim ve dava arasında karar vermeniz gerekiyor.
- Faturalarınızın sahte ya da muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı olduğu iddia ediliyor.
- Şirketin ödenmeyen vergi borcu için yönetici ya da ortak olarak size ödeme emri geldi.
- İşyeri kapatma, ruhsat iptali ya da yüksek tutarlı bir idari para cezası faaliyetinizi doğrudan etkiliyor.
Bireyler ve kamu görevlileri
- Trafik, zabıta ya da başka bir kurumdan gelen idari para cezası.
- Disiplin cezası, atama, görev yeri değişikliği ya da görevden alma işlemi.
- İdareye yaptığınız başvuru (izin, ruhsat, kayıt, bilgi edinme) reddedildi ya da cevapsız kaldı.
- İdarenin bir işlemi ya da eylemi yüzünden zarara uğradınız ve tazminat istiyorsunuz.
Süreç nasıl işler?
- Tebliğ tarihi ve doğru merci. İlk iş, işlemin ne zaman tebliğ edildiğini kesinleştirmektir: dava süresi yazılı bildirimi izleyen gün başlar (İYUK m. 7). Elektronik tebligat, okunmasa da muhatabın adresine ulaştığı günü izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (Tebligat Kanunu m. 7/a; vergide VUK m. 107/A). Sonra işlemin türüne göre merci belirlenir: idare mahkemesi, vergi mahkemesi ya da sulh ceza hakimliği.
- İdari başvuru. Dava açmadan önce işlemin kaldırılması ya da değiştirilmesi üst makamdan istenebilir. Bu başvuru işleyen dava süresini durdurur; 30 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve süre kaldığı yerden işler (İYUK m. 11). İdarenin eyleminden doğan zararda ise dava açmadan önce idareye başvurmak zorunludur (İYUK m. 13).
- Vergide uzlaşma ya da indirim. Vergi ve ceza ihbarnamesinin tebliğinden itibaren 30 gün içinde uzlaşma istenebilir ya da cezada indirim için başvurulabilir. 2024'teki değişiklikten beri uzlaşma yalnız cezalar için yapılıyor; vergi aslı uzlaşmanın konusu değil (VUK ek m. 1). Hangi yolun seçileceği, dava açma hakkını da belirler.
- Dava ve yürütmenin durdurulması. Dava idare mahkemesinde 60, vergi mahkemesinde 30 gün içinde açılır (İYUK m. 7). Dava açmak işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz; işlem açıkça hukuka aykırıysa ve uygulanması telafisi güç ya da imkansız zarar doğuracaksa yürütmenin durdurulması istenir (İYUK m. 27). Vergi tarhiyatına karşı dava ise dava konusu kısmın tahsilini kendiliğinden durdurur.
- Kanun yolu. Karara karşı tebliğden itibaren 30 gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf yoluna başvurulur (İYUK m. 45). Bölge idare mahkemesinin kararı, kanunda sayılan davalarda (belli bir tutarı aşan vergi ve tam yargı davaları, kamu görevinden ya da meslekten çıkarma, imar planı, ticari faaliyeti en az 30 gün engelleyen işlemler gibi) Danıştay'da temyiz edilebilir. Temmuz 2026'daki değişiklikle bu listede olmayan davalarda da bölge idare mahkemesi ilk derece kararını kaldırıp yeniden karar verdiyse, tek hakimle görülen davalar gibi istisnalar dışında temyiz yolu açıldı (İYUK m. 46).
Kaçırılmaması gereken süreler
| Süre | Ne için | Dayanak |
|---|---|---|
| Tebliğden itibaren 60 gün | İdare mahkemesinde iptal ve tam yargı davası | İYUK m. 7 |
| Tebliğden itibaren 30 gün | Vergi mahkemesinde dava | İYUK m. 7 |
| Tebliğden itibaren 30 gün | İhale, acele kamulaştırma gibi ivedi yargılama usulüne tabi davalar | İYUK m. 20/A |
| 30 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır | İdareye başvuru | İYUK m. 10, 11 |
| Öğrenmeden itibaren 1 yıl, her halde 5 yıl | İdari eylemden doğan zarar için idareye başvuru | İYUK m. 13 |
| Tebliğden itibaren 7 gün | Yürütmenin durdurulması kararına itiraz | İYUK m. 27 |
| Tebliğden itibaren 30 gün | İstinaf ve temyiz | İYUK m. 45, 46 |
| Tebliğ ya da tefhimden itibaren 15 gün | İdari para cezasına karşı sulh ceza hakimliğine başvuru | Kabahatler Kanunu m. 27 |
| Tebliğden itibaren 1 ay | İdari para cezasını yüzde 25 indirimle ödeme (kanununda ayrı süre yoksa) | Kabahatler Kanunu m. 17/6 |
| Tebliğden itibaren 7 gün | Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarına itiraz | 657 sayılı Kanun m. 135 |
| İhbarnamenin tebliğinden itibaren 30 gün | Uzlaşma talebi ya da ceza indirimi başvurusu | VUK ek m. 1, m. 376 |
| Tebliğden itibaren 15 gün | Ödeme emrine karşı vergi mahkemesinde dava | 6183 sayılı Kanun m. 58 |
| Alacağın doğduğu yılı izleyen yılbaşından 5 yıl | Verginin tarh ve tebliği (zamanaşımı) | VUK m. 114 |
Sık sorulanlar
İdare
Dava açma süresi ne zaman başlar?
Kural olarak işlemin yazılı bildiriminin yapıldığı günü izleyen gün başlar (İYUK m. 7). Elektronik tebligatta bildirim, mesaj okunmasa da adrese ulaştığı günü izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (Tebligat Kanunu m. 7/a); şirketler ve avukatlar için elektronik tebligat zorunludur. Vergide sürenin başlangıcı uyuşmazlığa göre değişir: ihbarnamenin tebliği, tahakkuku tahsile bağlı vergilerde tahsilat, tevkifatta ödeme tarihi. E-tebligatla gelen ödeme emrinde sürenin hesabı ve görevli mahkeme ayrımı için vergi dairesinden e-tebligatla gelen ödeme emri rehberine bakılabilir.
Yönetmelik gibi ilanı gereken düzenleyici işlemlerde süre ilan tarihini izleyen gün başlar. Bu süre kaçırılmış olsa da, düzenleyici işlem size uygulandığında uygulama işlemiyle birlikte düzenleyici işleme de dava açılabilir (İYUK m. 7/4).
İdare başvurunuza 30 gün içinde cevap vermezse başvuru reddedilmiş sayılır ve dava süresi işlemeye başlar (İYUK m. 10). Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, geçici koruma başvurularına ilişkin bir uyuşmazlıkta, konusu özel kanunda daha kısa bir dava süresine bağlı olsa bile bu zımni ret üzerine açılacak davada genel süre olan 60 günün uygulanacağına karar verdi; yazılı bir bildirim yapılmadığı için kişinin özel süreyi bilmesi beklenemez (İDDK 14.05.2025, E. 2025/12, K. 2025/35, oy çokluğu).
Dava açınca idarenin işlemi durur mu?
Hayır. İdare mahkemesinde dava açılması işlemin yürütülmesini durdurmaz. Mahkeme, işlemin açıkça hukuka aykırı olduğu ve uygulanmasıyla telafisi güç ya da imkansız zararların doğacağı kanaatine varırsa, kural olarak idarenin savunmasını aldıktan sonra yürütmenin durdurulmasına karar verir. Uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde savunma beklenmeden de karar verilebilir; kamu görevlilerinin atama ve görev yeri değişikliği işlemleri bu kapsamda sayılmaz (İYUK m. 27).
Yürütmenin durdurulması istemi hakkındaki karara tebliğden itibaren yedi gün içinde, bir defaya mahsus itiraz edilebilir. Aynı sebeplere dayanarak ikinci kez yürütmenin durdurulması istenemez; bu yüzden istem ilk dilekçede eksiksiz gerekçelendirilmelidir.
Yürütmenin durdurulması kalıcı bir güvence değildir. Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna göre yürütmenin durdurulması işlemi ortadan kaldırmaz, dava sonuna kadar askıya alır; dava reddedilip kesinleşirse idare, durdurma süresince uygulayamadığı yükümlülüğü o dönem için de uygulayabilir (İDDK 05.02.2025, E. 2024/1683, K. 2025/236, oy birliği).
Her idari para cezasına sulh ceza hakimliğinde mi itiraz edilir?
Hayır. Genel kural, tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hakimliğine başvurmaktır; süresinde başvurulmazsa ceza kesinleşir (Kabahatler Kanunu m. 27). Ancak özel kanunlar başka bir yol öngörebilir. Vergi cezalarına karşı vergi mahkemesinde, Kişisel Verileri Koruma Kurulu cezalarına karşı 2024'ten beri idare mahkemesinde dava açılır (ayrıntısı: KVKK cezası gelen şirketin ilk refleksi). Para cezasıyla aynı işlemde idari yargıya giren bir karar da verilmişse, örneğin ruhsat iptali, cezaya ilişkin itirazlar da idari yargıda görülür (Kabahatler Kanunu m. 27/8).
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, işyerinin süresiz olarak faaliyetten men edilmesi ve mühürlenmesi gibi para cezası niteliği taşımayan yaptırımlara karşı da yolun sulh ceza hakimliği değil idari yargı olduğunu söyledi (İDDK 03.11.2025, E. 2025/484, K. 2025/2283). İmar Kanunu'na göre verilen para cezalarında Uyuşmazlık Mahkemesi idari yargıyı görevli saydı (04.04.2011, E. 2010/324, K. 2011/66); Yargıtay 19. Ceza Dairesi bu kararı uyguladı (2016/21471 K.) ve Danıştay da bu davaları idari yargıda inceliyor. Yargıtay'ın, encümenin yalnız para cezası verdiği bir olayda sulh ceza hakimliğini görevli bulan eski bir kararı da var (7. CD 2014/2992 K.).
Cezayı ödeme süresi içinde yüzde 25 indirimle ödemek, karara karşı başvuru hakkını ortadan kaldırmaz (Kabahatler Kanunu m. 17/6). İndirimden yararlanıp itirazı sürdürmek mümkündür.
Disiplin cezası aldım. Ne yapmalıyım?
Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulmasına karşı yüksek disiplin kuruluna tebliğden itibaren yedi gün içinde itiraz edilebilir; süresinde itiraz edilmeyen ceza kesinleşir. Disiplin cezalarına karşı idari yargı yolu açıktır (657 sayılı Kanun m. 135). Memurluktan çıkarma cezasına karşı açılan davada bölge idare mahkemesinin kararı Danıştay'da temyiz de edilebilir (İYUK m. 46).
İdarenin de süreleri vardır: fiilin öğrenilmesinden itibaren uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulmasında bir ay içinde soruşturmaya, memurluktan çıkarmada altı ay içinde kovuşturmaya başlanmalı; fiilden itibaren her halde iki yıl içinde ceza verilmelidir. Ocak 2026'daki değişiklikle, mahkemece iptal edilen disiplin cezası, kalan zamanaşımı süresi içinde, süre dolmuş ya da altı aydan az kalmışsa en geç altı ay içinde karar gerekçesi dikkate alınarak yeniden verilebiliyor (657 sayılı Kanun m. 127).
Dava edilmeyen bir disiplin cezası da sonuç doğurabilir: Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, sözleşmeli personelin sözleşmesinin yenilenmemesinde, kişinin dava açmadığı bir aylıktan kesme cezasının da gözetilebileceğini kabul etti (İDDK 24.11.2025, E. 2025/307, K. 2025/2902, oy çokluğu).
İdarenin işlemi ya da eylemi yüzünden zarara uğradım. Tazminat isteyebilir miyim?
Evet, tam yargı davasıyla. Zarar bir işlemden doğuyorsa iptal ve tam yargı davası birlikte açılabilir ya da önce iptal davası açılır, verilen kararın (kanun yoluna gidilmişse kanun yolu kararının) tebliğinden itibaren dava süresi içinde tazminat istenir (İYUK m. 12).
Zarar bir eylemden doğuyorsa (bakımsız yol, altyapı çalışması, kamu hizmetinin kötü işlemesi gibi) önce idareye başvurmak zorunludur: eylemi öğrenmeden itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde. İstek reddedilirse ya da 30 gün içinde cevap verilmezse dava süresi içinde dava açılır (İYUK m. 13).
Davayı kazandım ama idare kararı uygulamıyor.
İdare, mahkeme kararının gereğini gecikmeksizin yerine getirmek zorundadır; bu süre kararın idareye tebliğinden itibaren hiçbir şekilde 30 günü geçemez. Bir miktar paranın ödenmesine hükmedilmişse, banka hesap numarası idareye yazılı bildirilir; ödeme yapılmazsa karar genel hükümlere göre icra yoluyla takip edilir (İYUK m. 28).
Karar uygulanmazsa idare aleyhine maddi ve manevi tazminat davası açılabilir. Bu dava, kararı uygulamayan kamu görevlisine değil, ilgili idareye karşı açılır (İYUK m. 28/3-4).
Her gecikme tazminat doğurmaz: kararın uygulanması yeni bir düzenleme yapılmasını gerektiriyorsa idareye makul bir süre tanınır. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, yürütmesi durdurulan bir genelgenin yerine yeni yönetmeliğin yaklaşık yedi ayda çıkarılmasını makul buldu ve tazminata hükmeden Daire kararını bozdu (İDDK 24.02.2025, E. 2024/2668, K. 2025/408).
Vergi
Vergi ve ceza ihbarnamesi geldi. Uzlaşma mı, indirim mi, dava mı?
Üç yol da ihbarnamenin tebliğinden itibaren 30 gün içinde kullanılır ve birbirini etkiler.
- Uzlaşma: yalnız vergi ziyaı cezası ile belli tutarı aşan usulsüzlük cezaları için; vergi aslı uzlaşmanın konusu değil. Kanuna yeterince nüfuz edilememesi, vergi hatası, yargı kararlarıyla idare arasında görüş farklılığı gibi bir sebebin ileri sürülmesi gerekir (VUK ek m. 1). Uzlaşılan konuda artık dava açılamaz (VUK ek m. 6). Uzlaşma sağlanamazsa yeniden istenemez; dava süresi dolmuş ya da 15 günden az kalmışsa tutanağın tebliğinden itibaren 15 güne uzar (VUK ek m. 7).
- İndirim: vergi ile cezanın kalan yarısı vadesinde ödenirse cezanın yarısı silinir. Ödeme yapılmaz ya da dava açılırsa indirimden yararlanılamaz (VUK m. 376).
- Dava: vergi mahkemesinde 30 gün içinde (İYUK m. 7). Dava konusu edilen kısmın tahsili dava süresince durur (İYUK m. 27/4).
Hangisinin seçileceği, tarhiyatın dayanağına ve ispat durumuna bağlıdır. İnceleme raporu okunmadan karar verilmemelidir.
Sahte fatura kullandığım iddia ediliyor. Ne olur?
Bu iddia iki ayrı süreç doğurur: vergi ve ceza ihbarnamesi ile vergi kaçakçılığı suçundan ceza soruşturması. Gerçek bir işleme dayanmakla birlikte mahiyet ya da miktar olarak gerçeğe aykırı belge muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belgedir ve kullanılması on sekiz aydan beş yıla kadar; hiç gerçekleşmemiş bir işlemi varmış gibi gösteren belge sahte belgedir ve kullanılması üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası gerektirir (VUK m. 359).
Bu fiillerle verginin ziyaa uğratılması halinde kesilen ceza uzlaşma kapsamı dışındadır (VUK ek m. 1). Tarh edilen vergi, gecikme faizi, gecikme zammı ve cezaların yarısı soruşturma evresinde ödenirse hapis cezası yarı oranında, kovuşturmada hüküm verilinceye kadar ödenirse üçte bir oranında indirilir (VUK m. 359). Vergi mahkemesindeki savunma ile ceza dosyasındaki savunmanın birbiriyle çelişmemesi gerekir; iki dosya birlikte yürütülmelidir. Vergi tekniği raporu tebliğ edildiğinde atılacak ilk adımlar ve Danıştay kararları için sahte fatura iddiası ve vergi tekniği raporu rehberine bakabilirsiniz.
Şirketin vergi borcu için bana ödeme emri geldi.
Tüzel kişinin mal varlığından tamamen ya da kısmen tahsil edilemeyen ya da tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacakları, kanuni temsilcilerin şahsi mal varlığından tahsil edilir (6183 sayılı Kanun mükerrer m. 35). Vergi Usul Kanunu bu sorumluluğu temsilcinin vergi ödevlerini yerine getirmemesine bağlar (VUK m. 10). Limited şirket ortakları ise şirketten tahsil edilemeyen alacaktan sermaye payları oranında sorumludur; payını devreden ile devralan, devir öncesine ait borçtan birlikte sorumlu tutulur (6183 sayılı Kanun m. 35).
Ödeme emrine karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde vergi mahkemesinde dava açılır; borcun olmadığı, kısmen ödendiği ya da zamanaşımına uğradığı ileri sürülebilir. Borcun bir kısmına itiraz ediliyorsa o kısım açıkça gösterilmelidir (6183 sayılı Kanun m. 58). Kanun metninde hala itiraz komisyonu yazar; bu davalara bugün vergi mahkemeleri bakar. Ödeme emrinin elektronik tebliği ve trafik cezası ile vergi borcu arasındaki görev ayrımı vergi dairesi e-tebligat ödeme emri rehberinde ele alınıyor.
Şirketten ayrıldıktan sonra doğan borç, hacizli malların satılmadan temsilciye gidilmesi ve müdürlüğün başladığı tarih üzerine Danıştay'ın 2025 kararları: Şirketin vergi borcu için bana ödeme emri geldi.
Vergi borcunu ödeyemiyorum. Taksit yapılabilir mi?
Borcu vadesinde ödemek ya da haczin uygulanması sizi çok zor duruma düşürecekse, yazılı başvuru ve teminat karşılığında borç faiziyle birlikte en çok 72 ay tecil edilebilir; belli bir tutara kadar teminat aranmaz (6183 sayılı Kanun m. 48). Tecil şartlarına uyulmazsa borcun tamamı muaccel olur.
Yapılandırma bozulursa takip kaldığı yerden devam eder: Vergi Dava Daireleri Kuruluna göre yapılandırma tahsil zamanaşımını keser ve bozulduğunda şirkete yeniden ödeme emri gönderilmesi gerekmez (VDDK 05.02.2025, E. 2023/299, K. 2025/12, oy çokluğu).
Ödeme emrine karşı açılan dava, tarhiyata karşı açılan davadan farklı olarak tahsilatı kendiliğinden durdurmaz; bunun için yürütmenin durdurulması istenmelidir (İYUK m. 27/4).
Vergi borcu zamanaşımına uğrar mı?
İki ayrı zamanaşımı vardır. Vergi, alacağın doğduğu yılı izleyen yılbaşından itibaren beş yıl içinde tarh edilip tebliğ edilmezse zamanaşımına uğrar; matrah takdiri için takdir komisyonuna başvurulması bu süreyi en çok bir yıl durdurur (VUK m. 114). Tarh edilmiş alacak ise vadenin rastladığı yılı izleyen yılbaşından itibaren beş yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar (6183 sayılı Kanun m. 102).
Tahsil zamanaşımı ödeme emrinin tebliği, haciz, ödeme, teminat ya da yapılandırma başvurusu gibi işlemlerle kesilir ve izleyen yılbaşından yeniden başlar (6183 sayılı Kanun m. 103). Zamanaşımı, ödeme emrine karşı açılan davada ileri sürülebilir.
Beş yıllık sürenin son günlerinde yapılan tebligatın usulü belirleyicidir. Vergi Dava Daireleri Kurulu, şirkete ait ihbarnamenin şirketin umumi vekiline onun ikametgahında tebliğ edilemeyeceğini, usulsüz tebliğde öğrenme tarihinin esas alınacağını ve haksız iadede vergi alacağının iadenin yapıldığı tarihte doğduğunu söyledi (VDDK 28.01.2026, E. 2024/105, K. 2026/20; tebligat ve 2014 iadeleri yönünden oy çokluğu, 2015-2016 iadeleri yönünden oy birliği).
Eksik beyan ettiğimi fark ettim. Ceza ödemeden düzeltebilir miyim?
Evet, pişmanlıkla. Durum, hakkınızda bir ihbar yapılmadan ve vergi incelemesi başlamadan önce dilekçeyle vergi dairesine bildirilir; eksik ya da hiç verilmemiş beyanname 15 gün içinde verilir ve vergi, pişmanlık zammıyla birlikte 15 gün içinde ödenirse vergi ziyaı cezası kesilmez (VUK m. 371). Bu şartlara uygun pişmanlıkta sahte ya da yanıltıcı belgeye ilişkin hapis cezası da uygulanmaz (VUK m. 359). Pişmanlık emlak vergisinde uygulanmaz.
Pişmanlık şartlarına uyulmadan, vergi incelemesine başlanmadan veya takdir komisyonuna sevk edilmeden önce süresinden sonra kendiliğinden verilen beyannamede vergi ziyaı cezası yüzde elli oranında kesilir (VUK m. 344/3). Beyannameye ihtirazi kayıt konup dava açılsa bile bu cezanın tahsili kendiliğinden durmaz; Vergi Dava Daireleri Kuruluna göre yürütmenin durdurulması istenmelidir (VDDK 17.09.2025, E. 2023/1174, K. 2025/674, oy çokluğu).
Bu sayfa 2 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre yazıldı, 4 Ekim 2026'da güncellendi.