Piyasada en pahalı alışkanlıklardan biri, müşteriyi kırmamak için çeki bekletmek.
Kasada bekleyen çekin üzerinde iki ayrı süre işler.
İbraz süresi kısadır. Çek, düzenlendiği yerde ödenecekse on gün, düzenlendiği yerden başka bir yerde ödenecekse bir ay içinde muhatap bankaya ibraz edilmelidir. Süre, çekte yazılı düzenlenme tarihinin ertesi günü başlar.
Süre kaçarsa kayıp büyüktür. Kanun başvurma hakkını “zamanında ibraz edilmiş olan çek” şartına bağlamıştır ve bu şart cirantayla düzenleyeni ayırmaz. Cirantaya başvuru hakkı düşer, düzenleyene başvuru hakkı düşer, karşılıksızdır işlemine bağlanan haklardan yararlanılamaz. Geriye, tahsili için temel ilişkiyi ispat etmeniz veya koşulları varsa sebepsiz zenginleşmeye dayanmanız gereken bir alacak kalır.
Süresinde ibraz edilen çekte bile zamanaşımı düşünüldüğü kadar uzun değildir (TTK m. 814). Hamilin düzenleyene, cirantalara ve diğer çek borçlularına karşı başvurma hakları, ibraz süresinin bitiminden itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. “Nasılsa elimizde, günü gelince bakarız” diye klasöre kaldırılan çekte üç yıl çabuk doluyor.
Çek portföyü taşıyan işletmelere üç şey öneriyorum.
- Her çek için ibraz takvimi tutun. Ciro, çekte yazılı düzenlenme tarihi ve ödeme yeri kayıtlı olsun.
- Karşılıksız çıkan çekte süreci bekletmeyin. Bu aşamada kaybedilen günler sonradan telafi edilmiyor.
- Tahsilat sürecini baştan tek elden kurgulayın. İhtar, takip ve itiraz aşamaları parça parça yürütülünce bir noktada aksaması kaçınılmaz oluyor.
Kasadaki çekleri takvime bağlamadan bekletirseniz portföyünüzün değerini korumanız çok zordur.
Bu konudaki kararlar
Kararların tam metni 1 Ekim 2026'da resmî kaynaktan okunmuştur. Özetler kararın yerine geçmez; tam metne bağlantıdan ulaşabilirsiniz.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · 06.06.2024 · E. 2024/89, K. 2024/5945
Onama · oy birliği
Çekin arkasındaki banka şerhinde ibraz tarihi yok. Alacaklı ibraz süresi içinde yetkisiz icra dairesinde takip başlatmış, yetkisizlik kararından sonra dosyayı iki hafta içinde yetkili yere göndertmemiş; yetkili yerde açtığı yeni takip ise on günlük süre geçtikten sonra. Bölge adliye mahkemesi takibi iptal etti, Daire onadı: süresinde ibraz yok.
“Süresinde ibraz edilen çekin ödenmediğinin … ‘çekin üzerine yazılmış olan tarihli bir beyanla’ belirlenmesi halinde hamilin, cirantalar, keşideci ve diğer çek borçlularına karşı başvurma hakkı bulunmaktadır. Aksi takdirde, alacaklı müracaat hakkını kaybeder.”
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · 12.02.2025 · E. 2024/7546, K. 2025/1067
Düzeltilerek onama · oy birliği
Bankanın çek üzerine düştüğü “hiçbir işlem yapılamamıştır” şerhi ibraz tarihi taşımıyor. Daire, ibraz tarihi bulunmayan belgenin kambiyo senedi niteliği olmadığını, icra mahkemesinin bunu kendiliğinden gözeterek takibi iptal etmesi gerektiğini (İİK m. 170/a) belirtti; borçlu lehine hükmedilen tazminat ve para cezasını kaldırdı.
“… ibraz tarihi bulunmayan bu belgenin kambiyo vasfı yoktur.”
Yargıtay 19. Hukuk Dairesi · 07.05.2014 · E. 2014/5077, K. 2014/8857
Bozma · oy birliği
Süresinde ibraz edilmeyen çekte hamilin önünde kalan iki yolu anlatıyor: temel ilişkiye dayanıp çeki yazılı delil başlangıcı olarak kullanmak ya da düzenleyene sebepsiz zenginleşme hükümleriyle başvurmak. İkinci yolda düzenleyen, sebepsiz zenginleşmediğini ispatlamak zorunda. Karar 6762 sayılı eski TTK dönemine ait; hükümlerin 6102 sayılı TTK'daki karşılığı m. 808 ve m. 732.
“Çek, süresinde bankaya ibraz edilmediğinden … hamil, ciranta ve keşideciye karşı kambiyo hukukuna dayalı müracaat hakkını yitirmiştir.”
Bozma kararıdır; yerel mahkemenin bozmaya uyup uymadığı bilinmiyor.
Bu yazı ilk olarak 29 Eylül 2026'da LinkedIn'de yayımlandı.