Dava dilekçesinde unuttuğum alacağı sonradan ekleyebilir miyim? Yargıtay'ın kısmi ıslah kararı

İşçi alacağı davalarında sık rastlanan bir durum var: dava açıldıktan aylar sonra bilirkişi raporu geliyor ve dilekçede hiç istenmemiş bir alacak ortaya çıkıyor. Ulusal bayram ücreti unutulmuş olabilir, fazla mesai istenmemiş ya da yıllık izin ücreti listeye girmemiş olabilir. Yargıtay'ın iş dairesi yıllarca bu kalemin ıslah dilekçesiyle, harcı yatırılarak aynı davada istenebileceğini kabul etti. 2026'dan beri bu yol kapalıdır. Bu yazıda kararın ne söylediğini, dilekçede bir kalemi unutan davacının şimdi ne yapabileceğini ve kararın neden yanlış olduğunu düşündüğümü anlatıyorum.

Islah nedir, kısmen ve tamamen ıslah arasındaki fark ne?

Dilekçeler verildikten sonra taraflar iddia ve savunmalarını genişletemez ya da değiştiremez (HMK m. 141). Islah bu yasağın istisnasıdır: taraflardan her biri yaptığı usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebilir (HMK m. 176/1). Bu hak aynı davada yalnız bir kez kullanılabilir (HMK m. 176/2) ve tahkikat sona erene kadar kullanılabilir (HMK m. 177/1).

Kısmen ıslahta dava kaldığı yerden devam eder. Uygulamada en sık görülen hali, kısmi davada talep edilen miktarın bilirkişi raporundan sonra artırılmasıydı. 31 Temmuz 2026'dan beri buna gerek yok: kısmi davada talep konusu, aynı davada bir kez ve iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikat sonuna kadar artırılabiliyor; zamanaşımı artırılan kısım için de dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılıyor (HMK m. 109/4). Aynı kanun belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK m. 107'yi kaldırdı; bu madde yalnız o tarihten önce açılmış davalara uygulanmaya devam ediyor. Tamamen ıslahta ise davacı bir hafta içinde yeni bir dava dilekçesi vermek zorundadır (HMK m. 180). Ayrıca geçersiz hale gelen işlemlerin giderleri ve karşı tarafın zararı için hakimin belirleyeceği teminatı yatırması gerekir (HMK m. 178). Tanık ifadeleri, bilirkişi raporları ve keşif tutanakları gibi işlemler ise tamamen ıslahla geçersiz hale gelmez (HMK m. 179/2).

İçtihadı birleştirme kararı ne dedi?

Yargıtay'ın daireleri bu soruda yıllarca ikiye bölündü. Hukuk Genel Kurulu ve dairelerin çoğu, dava konusu edilmemiş bir talebin ıslahla davaya sokulamayacağını söylüyordu. İş davalarına bakan 9. Hukuk Dairesi, 4. Hukuk Dairesi ve kimi kararlarında 11. Hukuk Dairesi ise ıslah dilekçesinde açıkça istenmek ve harcı yatırılmak kaydıyla dilekçede olmayan bir kalemin istenebileceğini kabul ediyordu. 9. Hukuk Dairesi İBK sürecinde verdiği görüşte bunun usul ekonomisine ve işçinin korunması ilkesine uygun olduğunu, davalının da yeni talebe karşı bütün savunmalarını ileri sürebileceğini yazmıştı.

İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu 8 Mayıs 2026'da yapılan üçüncü görüşmede, oy çokluğuyla, dava dilekçesinde yer almayan bir talebin kısmen ıslah yoluyla davaya eklenemeyeceğine karar verdi (E. 2021/8, K. 2026/1). Görüşmeler sırasında yasağın yalnız dava dilekçesindeki maddi vakıa ve hukuki ilişkiyle bağlantısı olmayan taleplerle sınırlanması ön sorun olarak önerildi; Kurul üçte ikiyi aşan oy çokluğuyla ön sorun bulunmadığına karar verdi. Bu nedenle yasak, aynı iş ilişkisinden doğan bir alacak kalemini de kapsıyor.

Kararın gerekçesi dört noktada toplanıyor:

• Kısmen ıslah bir düzeltme aracıdır. Yeni bir talep eklemek, mevcut davanın içinde ikinci bir dava açmak anlamına gelir.
• Ön inceleme işlevsiz kalır. Tahkikat ön inceleme tutanağında belirlenen uyuşmazlık konuları üzerinden yürür (HMK m. 140/3). Sonradan eklenen talep bu çerçeveyi genişletir.
• Silahların eşitliği zedelenir. Davalı savunmasını dava dilekçesindeki taleplere göre kurmuştur ve sürpriz bir talebe karşı savunma yapmak zorunda kalır.
• Hukuki güvenlik ve makul süre zarar görür. Yargılamanın sınırları önceden bilinmez hale gelir ve yargılama uzar.

Karar aynı zamanda tamamen ıslahı açık bırakıyor. Gerekçeye göre talep sonucunu genişletmek isteyen davacı kısmen ıslaha, yeni vakalara dayanarak tamamen yeni bir talepte bulunmak isteyen davacı ise tamamen ıslaha başvurmalıdır. Hukuk Genel Kurulu da İBK'yı uyguladığı Temmuz 2026 kararlarında, dilekçede olmayan bir talebin tamamen ıslahla davaya eklenebileceği konusunda tereddüt bulunmadığını açıkça belirtti.

İçtihadı birleştirme kararları benzer hukuki konularda Yargıtay'ın genel kurullarını, dairelerini ve adliye mahkemelerini bağlar (Yargıtay Kanunu m. 45). Hukuk Genel Kurulu, kararın derdest dosyalara da uygulanacağını kabul ediyor. Yani İBK'dan önce kısmen ıslahla eklenmiş bir kalem bugün karara bağlanırken de aynı sonuçla karşılaşıyor.

Dava dilekçesinde bir kalemi unuttum; ne yapabilirim?

Seçenekler şunlar:

• Tamamen ıslah. Islah hakkınızı henüz kullanmadıysanız ve tahkikat bitmediyse, unutulan kalemi de içeren yeni bir dava dilekçesiyle davayı tamamen ıslah edebilirsiniz. Mahkemenin belirleyeceği teminatı bir hafta içinde yatırmanız gerekir; yatırmazsanız ıslah yapılmamış sayılır (HMK m. 178). Miktar daha önce ıslahla artırılmışsa ıslah hakkı kullanılmıştır ve bu yol kapalıdır. 31 Temmuz 2026'dan önce açılmış belirsiz alacak davasında HMK m. 107/2'ye, sonra açılmış kısmi davada HMK m. 109/4'e göre yapılan artırım ise ıslah değildir. 109/4'e göre artırımın ıslah hakkıyla ilişkisi hakkında henüz Yargıtay kararı yok.
• Ayrı dava ve birleştirme. Unutulan kalem için yeni bir dava açıp ilk davayla birleştirilmesini isteyebilirsiniz (HMK m. 166). İşçilik alacaklarında yeni dava açmadan önce kural olarak yeniden arabulucuya başvurmak dava şartıdır (İş Mahkemeleri Kanunu m. 3/1). Zamanaşımı da hesaba katılmalıdır. İlk dava, dilekçede yer almayan kalemin zamanaşımını kesmez; yeni arabuluculuk başvurusu ise zamanaşımını yalnız süreç boyunca durdurur (İş Mahkemeleri Kanunu m. 3/17). Fazla mesai gibi aylık doğan alacaklarda, ilk dava açıldığında henüz zamanaşımına uğramamış en eski aylar bu arada kaybedilebilir.

Bir noktaya daha dikkat etmek gerekiyor. Hukuk Genel Kurulu aynı gün verdiği iki kararda, kısmen ıslahla eklenen talep için ilk derece mahkemesinin “karar verilmesine yer olmadığı” hükmünü de, bölge adliye mahkemesinin talebi reddeden hükmünü de yerinde buldu. 11. Hukuk Dairesi ise Eylül 2026'da, böyle bir talebin esastan reddedilmesini doğru bulmadı ve kararı, usulüne uygun açılmış bir talep bulunmadığı gerekçesiyle düzelterek onadı. Talebin hiç dava konusu olmadığını gösteren sonuç ileride açılacak ayrı davayı korur; esastan ret ise kesin hüküm tartışmasına yol açabilir. Kısmen ıslahla eklenmiş bir talebiniz varsa, mahkemeden bu talep hakkında esastan bir hüküm kurulmamasını istemek gerekir.

En güvenli yol ise baştan dilekçeye bütün kalemleri yazmaktır. Kısmi dava açılırken ileride talep edilebilecek her kalem için dilekçede küçük de olsa bir miktar gösterilmelidir. Miktar sonradan HMK m. 109/4'e göre artırılabilir ve zamanaşımı artırılan kısım için de dava tarihinden kesilmiş sayılır; dilekçede hiç olmayan kalem ise artık kısmen ıslahla eklenemez.

Değerlendirmem

Bu karara katılmıyorum. İtirazlarımın ilki kanunun metnine ilişkin. HMK m. 176 tarafların usul işlemlerini “kısmen veya tamamen” ıslah edebileceğini söylüyor ve hangi işlemin hangi yolla ıslah edileceğine dair bir sınır koymuyor. Dava dilekçesi bir usul işlemidir ve talep sonucuna yeni bir kalem eklemek, o işlemin bir kısmının düzeltilmesidir. Kısmen ıslahla talebin miktarı artırılabiliyorsa, talebin kapsamının neden genişletilemeyeceğini kanun açıklamıyor; bu sınırı İBK koyuyor.

İkinci itirazım kararın kendi içindeki tutarsızlığınadır. İBK, yeni talebin tamamen ıslahla eklenebileceğini kabul ediyor. Kararın sakınca olarak saydığı her şey tamamen ıslahta daha ağır biçimde ortaya çıkar: ön inceleme çerçevesi baştan değişir, davalı yine yeni bir taleple karşılaşır ve yargılama başa döner. Yani yasak bu sakıncaları önlemiyor, yalnızca aynı sonuca ulaşmanın bedelini artırıyor. Davacı ya teminat yatırıp davasını baştan kuruyor ya da yeni bir arabuluculuk ve yeni bir dava sürecine giriyor. Aynı iş ilişkisinden doğan bu ikinci dava da büyük ihtimalle ilk davayla birleştirilmek istenecek. Usul ekonomisi ve makul süre gerekçesiyle verilen bir kararın sonucu, daha fazla dava ve daha uzun yargılama oluyor.

Üçüncü itirazım silahların eşitliği gerekçesinedir. Islahla eklenen talebe karşı davalı, zamanaşımı def'i dahil bütün savunmalarını ileri sürebilir. Yargıtay, miktarı ıslahla artırılan taleplerde de yıllarca böyle davrandı, artırılan kısma karşı zamanaşımı def'ini kabul etti ve bunu davalı için bir eşitsizlik saymadı. Kötüniyetli ıslah için kanunda ayrıca yaptırım var (HMK m. 182).

Dördüncü olarak, İBK'nın kendi aktardığı öğreti görüşlerinin büyük kısmı ıslahla yeni talep eklenebileceği yönündedir: Kuru ve Aydın, Yılmaz, Tanrıver, Pekcanıtez, Atalay ve Özekes, Özekes ve Bulut bunlar arasındadır. Yeni talebe ilke olarak karşı çıkan yazarlardan Akyol Aslan bile ilk taleple bağlantılı talepler için istisna kabul ediyor. Kurul bu en dar ara çözümü de ön sorun olarak reddetti.

İçtihadı birleştirme kararı bağlayıcıdır ve ancak yeni bir İBK ya da kanun değişikliğiyle değişir. Kanun koyucu İBK'nın yayımlanmasından iki hafta sonra, 16 Temmuz 2026'da kabul ettiği 7589 sayılı Kanunla kısmi davada miktar artırımını ıslahtan bağımsız hale getirdi, ama yeni talep sorununa dokunmadı. HMK m. 176'ya, dava dilekçesindeki maddi vakıalarla bağlantılı yeni bir talebin kısmen ıslahla da istenebileceğini söyleyen tek bir cümle eklemek sorunu çözer. O güne kadar önerim açık: dilekçede her kalemi, küçük bir miktarla da olsa, isteyin.

Bu yazı 8 Kasım 2026 itibarıyla durumu anlatıyor.

Süreç, süreler ve sık sorulanlar: İş hukuku sayfası ile Sözleşmeler sayfası